Athens Walks: Άνω Πετράλωνα, η Γειτονιά με το Old Athens Vibe

17 Φεβ Athens Walks: Άνω Πετράλωνα, η Γειτονιά με το Old Athens Vibe

Ο καλύτερος τρόπος για να φτάσετε στα Πετράλωνα είναι με τα πόδια από τα ανατολικά, διασχίζοντας τη χαράδρα που βρίσκεται ανάμεσα στο λόφο του Φιλοπάππου και την Πνύκα . Το μονοπάτι εκεί ακολουθεί, ουσιαστικά, τμήμα του αρχαίου δρόμου που ονομαζόταν Κοίλη , που ξεκινούσε από το λόφο της Ακρόπολης , διέσχιζε τη χαράδρα και τον οικισμό Κοίλη –που άκμασε μεταξύ 5ου και 4ου αιώνα π.Χ.– και κατέληγε στον Πειραιά.

Ένα ηλιόλουστο πρωινό Σαββάτου με βρίσκει σε αυτό το μονοπάτι, που το μοιράζομαι με δεκάδες ποδηλάτες, περιπατητές σκύλων, γονείς με παιδιά και σιγουριά φρέντο καπουτσίνο. Μακριά φαίνεται η θάλασσα, ενώ σε πρώτο πλάνο αναδεικνύονται τα πρώτα σπίτια των Άνω Πετραλώνων , μιας συνοικίας που αναπτύχθηκε στη γη που βρισκόταν πάνω από τις γραμμές του ηλεκτρικού τρένου και η οποία, χάρη στους αστικούς χωροταξικούς νόμους και τα σωζόμενα νεοκλασικά και μεσοπολεμικά σπίτια, μοιάζει ακόμα σαν μια παλιά αθηναϊκή γειτονιά.

Ο υπαίθριος κινηματογράφος τέχνης «Ζέφυρος» δίνει ακόμα περισσότερο χρώμα στη μοντέρνα Troon Street.
© Μαρία Κοβέου

Στους πρόποδες του λόφου, ό,τι έχει απομείνει από τον αρχαίο δρόμο Κοίλε διακλαδίζεται και το ένα μισό στάζει στην οδό Λακίου, που περνά κάτω από τον περιφερειακό δρόμο γύρω από τον Φιλοπάππου και συναντά την οδό Απολλωνίου, όπου στρίβω δεξιά. Προορισμός μου είναι τα «Τα Πέτρινα» , ένα μικρό τμήμα της γειτονιάς  βόρεια της οδού Παλληναίων, που πρωτοκατοικήθηκε τη δεκαετία του 1920 από πρόσφυγες της Μικράς Ασίας. Οφείλει το όνομά του στα πέτρινα σπίτια, που χτίστηκαν ως αναβάθμιση για τους κατοίκους της περιοχής τη δεκαετία του 1950 με πρωτοβουλία της βασίλισσας Φρειδερίκης, τα οποία σώζονται μέχρι σήμερα.

Κόβοντας μέχρι την οδό Καλλισθένους , γρήγορα διαπιστώνω ότι τα σπίτια έχουν υποστεί μεγάλες επεμβάσεις, όχι απαραίτητα καλόγουστες, από τους σύγχρονους ιδιοκτήτες τους, οπότε όποια γραφικότητα περιμένει κανείς στο άκουσμα του ονόματος «Τα Πέτρινα» απουσιάζει.

Η άμεση περιοχή, ωστόσο, δεν παύει να είναι μια γοητευτική γειτονιά ιδιαίτερου χαρακτήρα, εν μέρει χάρη στις πολλές περιποιημένες αυλές με τις πορτοκαλιές και τις λεμονιές, τις γλάστρες και τα ρούχα στα πλυντήρια και τις γάτες, τα μικρά σοκάκια που θυμίζει χωριό, και ο ήχος των δημοτικών τραγουδιών από ανοιχτά παράθυρα. Και δεν είναι μόνο τα παράθυρα που οι άνθρωποι αφήνουν ανοιχτά εδώ. οι πόρτες, επίσης, στέκονται ανοιχτά.

Πού αλλού στην Αθήνα συναντάτε ανοιχτές πόρτες;

Η γειτονιά φιλοξενεί μερικά εξαιρετικά δείγματα νεοκλασικής αρχιτεκτονικής.
© Μαρία Κοβέου

Αυτή η ανθισμένη αυλή είναι χαρακτηριστική των σπιτιών στην περιοχή «Τα Πέτρινα».
© Μαρία Κοβέου

Έχοντας περιπλανηθεί για αρκετή ώρα στους δρόμους φωτογραφίζοντας αυλές και μπαλκόνια, διασχίζω το πάρκο στο βόρειο άκρο της γειτονιάς για να φτάσω στην οδό Τρωών, η οποία είναι πεζοδρομημένη μέχρι εκεί που διασταυρώνεται με την οδό Τιμοδήμου και είναι ιδανική για μια μικρή βόλτα με ποδήλατο ή μια απλή βόλτα? το βράδυ μαζεύονται οι νέοι της περιοχής και κάθονται να συζητούν σε μικρές, δεμένες ομάδες.

Από την Τιμοδήμου και μετά, η οδός Τρώων γίνεται κάτι σαν χρονομηχανή, με κάθε νέο κτίριο να σας μεταφέρει σε μια διαφορετική εποχή της ιστορίας της συνοικίας, από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι σήμερα. Σταματώ στο νούμερο 26 για να φωτογραφίσω την πιο όμορφη νεοκλασική κατοικία των Πετραλώνων, ένα κτίριο που έχει εμφανιστεί αμέτρητες φορές σε ταινίες και διαφημίσεις.

Ο θερινός κινηματογράφος Ζέφυρος , που λειτουργεί από το 1938 είναι κλειστός τώρα για τη σεζόν, αλλά δείχνει έτοιμος να φιλοξενήσει προβολή ανά πάσα στιγμή. Η επόμενη στάση μου είναι στην υπέροχη μεσοπολεμική κατοικία με αριθμό 48 (στο υπόγειο της οποίας βρίσκεται το αγαπημένο μου κρητικό εστιατόριο «Aster») με το χαρακτηριστικό ορθογώνιο μπαλκόνι στη γωνία των οδών Τρώων και Ιώνων.

Το κτήριο του Μεσοπολέμου που στεγάζει το μεζεδοπωλείο «Αστήρ» στη συμβολή των οδών Τρώων και Ιώνων.
© Μαρία Κοβέου

Συνεχίζοντας τη βόλτα μου, στρίβω αριστερά στην Ίωνων και δεξιά στην οδό Καλλισθένους για να κινηθώ στην καρδιά των Άνω Πετραλώνων, την πλατεία της μικρής Μερκούρη , αγαπημένο στέκι των ντόπιων. Περνώ δίπλα του και ανηφορίζω μέσω των οδών Γενναίου Κολοκοτρώνη και Ρούμελης.

Στην οδό Γκίκα συναντώ το μικρό πάρκο της Απολλωνίου, που σήμερα πλημμυρίζει από οικογένειες με παιδιά και λίγο μετά χάνομαι σε έναν μικρό λαβύρινθο από ανήλιαγα στενά δρομάκια με περίεργα ονόματα (Αιθερίας, Ψαμάθης και Εφύρας).

Φτάνοντας στην οδό Αιολέων κατεβαίνω τον κεντρικό δρόμο Δημοφώντος, που πλαισιώνεται επίσης από ενδιαφέροντα αρχιτεκτονικά οικοδομήματα, και καταλήγω στη διασταύρωση με την οδό Κυδαντίδων. Εδώ, το ενδιαφέρον μου στρέφεται στη γαστρονομία και αγοράζω νόστιμα ταϊλανδέζικα φαγητά από το «Blue Bamboo» – ένα από τα πολλά μικρά εστιατόρια της περιοχής που, υπό κανονικές συνθήκες, προσελκύουν Αθηναίους από όλη την πόλη.

Το ερειπωμένο 77ο Δημοτικό Σχολείο.
© Μαρία Κοβέου

ΣΥΝΟΙΚΙΑ ΠΡΟΣ ΟΝΕΙΡΟ («ΜΙΑ ΓΕΙΤΟΝΙΑ ΜΕ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΟΝΕΙΡΟ»)

Ο λόφος στη βορειοανατολική γωνία της συνοικίας Πετραλώνων, τμήμα του οποίου σήμερα καταλαμβάνεται από τα «Τα Πέτρινα», ήταν αρχικά λατομείο. Μετά την εισροή προσφύγων μετά την ήττα του Ελληνικού Στρατού στη Μικρά Ασία το 1922, περισσότερες από 800 οικογένειες προσφύγων από την Αττάλεια και την Αλάσια (σημερινή Αττάλεια και Αλάνια αντίστοιχα) στις τουρκικές ακτές μετέτρεψαν τον βράχο σε αυτοσχέδιο οικισμό, χρησιμοποιώντας οποιοδήποτε υλικό. διαθέσιμα (συμπεριλαμβανομένων πήλινων τούβλων, λαμαρινών, δοχείων βενζίνης και ξύλινων σανίδων).

Η παραγκούπολη έγινε γνωστή είτε ως Ατταλιώτικα είτε ως Ασύρματος («Ασύρματο»), η τελευταία ονομασία λόγω της κεραίας ραδιοφώνου της παρακείμενης Σχολής Ναυτικού Πολέμου, ένα ίδρυμα που καταλάμβανε μεγάλη έκταση μεταξύ της σημερινής Τρώων και του περιφερειακού δρόμου γύρω από τον λόφο Φιλοπάππου. .

Τον Δεκέμβριο του 1944, κατά τη διάρκεια των Δεκεμβριανών (ένοπλες συγκρούσεις μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης, του βρετανικού στρατού και των κομμουνιστικών πολιτοφυλακών) τα σχολικά κτίρια πυρπολήθηκαν.

Κάποια στιγμή κατά τη διάρκεια της επόμενης δεκαετίας, αφού η βασίλισσα Φρειδερίκη διοργάνωσε έναν έρανο, αποφασίστηκε να ανεγερθούν 150 πέτρινα σπίτια στη θέση των αυτοσχέδιων σπιτιών. αυτή τη φορά, τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν θα ήταν επαναχρησιμοποιημένη πέτρα από τις εγκαταστάσεις του παλιού σχολείου [πηγή: mikros-romios.gr, Ελευθέριος Γ. Σκιαδάς].

Παρόλα αυτά, ο Ασύρματος παρέμεινε μια από τις πιο φτωχές συνοικίες της Αθήνας, μια φτώχεια που αποτυπώθηκε στην ταινία του 1961 « Συνοικία το Όνειρο» , μεγάλο μέρος της οποίας γυρίστηκε στη σημερινή οδό Υπερίωνος.

Το μονοπάτι επαναλαμβάνει μέρος του Κοίλου, ενός οικισμού της αρχαίας Αθήνας που άκμασε τον 5ο και 4ο αιώνα π.Χ.
© Μαρία Κοβέου

Σε σκηνοθεσία του Αλέκου Αλεξανδράκη, ο οποίος πρωταγωνίστησε και σε αυτήν, και με την τότε σύζυγό του Αλίκη Γεωργούλη (η οποία ήταν επίσης παραγωγός) μαζί με τον Μάνο Κατράκη και τους ίδιους τους κατοίκους της περιοχής ως επιπλέον, αυτή η ταινία θα μπορούσε να γίνει ένα εξαιρετικό παράδειγμα ελληνικού νεορεαλισμού. . Αντίθετα, λογοκρίθηκε από την κυβέρνηση για «απαξίωση της εικόνας της ευημερούσας Ελλάδας» και τελικά κυκλοφόρησε σε μια επεξεργασμένη έκδοση που δεν αντικατοπτρίζει το όραμα του δημιουργού της και με τις «προσβλητικές» σκηνές φτώχειας να έχουν αποκοπεί εντελώς.

Ένα πράγμα που ξέφυγε από τη λογοκρισία ήταν το στοιχειώδες τραγούδι «Βρέχει στη φτωχογειτονιά» σε στίχους του ποιητή Τάσου Λειβαδίτη και μουσική του Μίκη Θεοδωράκη . ερμηνεύει ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης για την ταινία.

Το τραγούδι έγινε ο ανεπίσημος «ύμνος» της φτώχειας στην Ελλάδα.

Πληροφορίες διαδρομής

Απόσταση: 6 χλμ
Διάρκεια: 01 ώρα 50 λεπτά
Υψόμετρο: 71 μέτρα
Μέση ταχύτητα: 2,9 km/h
Θερμίδες που καταναλώνονται: 425

Σημεία ενδιαφέροντος

• Η «Πολυκατοικία Ασύρματος» στην οδό Στησικλέους, κατασκευής 1967, σχεδιάστηκε από την αρχιτέκτονα Έλλη Βασιλικιώτη ως κατοικία χαμηλού εισοδήματος.
• Το παρεκκλήσι της Αγίας Σωτήρας στην οδό Απολλωνίου χτίστηκε από Ατταλειούς πρόσφυγες μετά το 1922 και εκεί εκτίθεται ακόμη μια εικόνα της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος που έφεραν από την πατρίδα τους τη Μικρά Ασία.
• Το ερειπωμένο 77ο Δημοτικό Σχολείο στη συμβολή της οδού Δημοφώντος και Υπερίωνος χτίστηκε το 1920. παραμένει κλειστό από τον σεισμό του 1999.
• Στη διασταύρωση των οδών Ανδαίου και Γενναίου Κολοκοτρώνη διακρίνονται ερείπια της κρήνης που σημάδευε τη θέση της δυτικής πύλης του αρχαίου δήμου Κοίλε.

Πηγή: greece-is.com