Ορεινή Ναυπακτία: 55 χωριά στα βουνά των Κραβάρων

09 Φεβ Ορεινή Ναυπακτία: 55 χωριά στα βουνά των Κραβάρων

Στα βόρεια της Ναυπάκτου, μεταξύ Τριχωνίδας και Φωκίδας, απλώνεται μια περιοχή που μέχρι πρόσφατα λεγόταν Κράβαρα. Tα βουνά Τσακαλάκι, Ξεροβούνι και Τσεκούρα φτάνουν τα 1.731 μέτρα. Ανάμεσά τους ξεδιπλώνονται ελατοδάση, καρυδιές, οξιές, καστανιές. Χαράδρες, καταρράκτες, τεχνητές λίμνες.

Μέχρι να ανοίξουν δρόμοι, ο χειμώνας απομόνωνε τελείως τα χωριά. Γι’ αυτό αναπτύχθηκαν 55 μικροί οικισμοί που λειτουργούσαν ως κέντρα εμπορίου και μεταφορών. Τα ένωναν δασικά μονοπάτια που σήμερα χρησιμεύουν για πεζοπορία.

Άνω Χώρα: το βουνίσιο σαλόνι

Η Άνω Χώρα (παλιότερα Άνω Λομποτινά) βρίσκεται στις βορειοανατολικές πλαγιές της Σύρτας, στα 1.050 μέτρα. Έλατα, καστανιές, οξιές, βελανιδιές, κέδροι. Τα σπίτια φτιαγμένα με σχιστόλιθο δείχνουν την επιρροή της ηπειρώτικης αρχιτεκτονικής. Οι τετράριχτες στέγες δεν είναι για την αισθητική, καθώς το χιόνι κυλάει πιο εύκολα κι έτσι δεν βαραίνει την κατασκευή.

Στο λιθόστρωτο κέντρο στέκει η Αγία Παρασκευή του 1918. Δίπλα, ο μικρός ναός του Πατροκοσμά, αφιερωμένος στον Κοσμά τον Αιτωλό. Σε ειδικό χώρο εκτίθεται ο «Καρνάβαλος» – το παλιό λεωφορείο που έκανε τη γραμμή Άνω Χώρα-Κάτω Χώρα-Ναύπακτος μέχρι το 1983. Τα καφενεία σερβίρουν τσίπουρο και μεζέδες. Τον Οκτώβριο γίνεται η Γιορτή Κάστανου και Τσίπουρου, τον Νοέμβριο τα Μανιταρομαζέματα.

Kravara Park: 20.000 στρέμματα δραστηριοτήτων

Γύρω από την Άνω Χώρα έχει στηθεί το Πάρκο Εναλλακτικών Δραστηριοτήτων Kravara Park σε έκταση 20.000 στρεμμάτων. Εκατό χιλιόμετρα ποδηλατικών διαδρομών, πεζοπορία, οδήγηση εκτός δρόμου, συλλογή βοτάνων και μανιταριών ανάλογα την εποχή.

Τα μονοπάτια έχουν ονόματα από τη μυθολογία:

• Της Δηιάνειρας: Άνω Χώρα – Πόδο (3 ώρες)
• Του Ηρακλή (μονοπάτι του Κάκκαβου): Αμπελακιώτισσα – Άνω Χώρα (3 ώρες)
• Του Οινέα: Άνω Χώρα – Κάτω Χώρα (1 ώρα 45′)
• Της Αταλάντης: Άνω Χώρα – Κρυονέρια (4 ώρες 15′)

Κάτω Χώρα: στις υπώρειες της Ομάλιας

Τέσσερα χιλιόμετρα νοτιότερα, η Κάτω Χώρα στρώνεται στις νότιες υπώρειες της οροσειράς Ομάλιας. Τα πέτρινα και ξύλινα σπίτια μοιάζουν με σαλέ. Δύο χείμαρροι ενώνονται κι έτσι σχηματίζεται το Λομποτιανίτικο ρέμα. Κέδροι, καστανιές, έλατα, πλατάνια παντού.

Αμπελακιώτισσα: στη σκιά της μονής

Η Αμπελακιώτισσα κοιτάζει το φαράγγι του Κάκκαβου. Κυριαρχεί η μονή της Παναγίας Αμπελακιώτισσας και του Αγίου Πολυκάρπου που χτίστηκε το 1456. Στο καθολικό φυλάσσεται η εικόνα της Παναγιάς, ο επιτάφιος της Μαριώρας (1735), ξυλόγλυπτο τέμπλο από τα τέλη του 19ου αιώνα. Το κτίριο ανακαινίστηκε το 1847 με λιθανάγλυφα διακοσμητικά.

Ελατού: βυζαντινός οικισμός στο Κερασοβούνι

Στα 1.050 μέτρα, στις δασωμένες πλαγιές του Κερασοβουνίου, η Ελατού είναι περιστοιχισμένη από έλατα, βελανιδιές, πλατάνια, καστανιές. Τρεχούμενα νερά παντού. Στο κέντρο η Μεταμόρφωση του Σωτήρος, χτισμένη από Ηπειρώτες μάστορες το 1864. Λειτουργεί λαογραφικό μουσείο.

Το χωριό καταγράφεται ως Κόζιτσα στα οθωμανικά κατάστιχα. Ο Γάλλος περιηγητής Πουκεβίλ το συμπεριέλαβε στην καταγραφή των οικισμών των Κραβάρων.

Μονή Αγίου Ιωάννη Βομβοκούς: 17ος αιώνας στην άκρη του βαράθρου

Ένδεκα χιλιόμετρα από τη Ναύπακτο, στην κορυφή βαράθρου ανατολικά του όρους Ριγάνι. Η ίδρυση χρονολογείται στον 11ο αιώνα, αλλά το καθολικό ανακαινίστηκε το 1695 σύμφωνα με μαρμάρινη πλάκα. Η εικονογράφηση έγινε πιθανότατα μετά το 1695 ή μεταξύ 1703-1722.

Οι χρωματικοί τόνοι, οι εκφραστικές προσωπογραφίες, η επιλογή των θεμάτων δημιουργούν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά μνημεία εκκλησιαστικής τέχνης του 17ου αιώνα. Μέχρι τη διάλυση το 1833 ήταν ανδρική μονή. Επαναλειτούργησε το 1940 ως γυναικεία. Η διαδρομή προς τη μονή προσφέρει πολλά σημεία πανοραμικής θέας.

Μονή Βαρνάκοβας: 1077 μ.Χ.

Μία από τις πέντε αρχαιότερες μονές της Ελλάδας, αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Καστανιές, δρυς, κέδροι στις παρυφές των Βαρδουσίων. Την ίδρυσε το 1077 ο Όσιος Αρσένιος ο Βαρνακοβίτης υπό την προστασία των Κομνηνών. Το 1204 πέρασε στη δικαιοδοσία του Δεσποτάτου της Ηπείρου.

Κομνηνοί και Παλαιολόγοι την προστάτεψαν στη διάρκεια της ιστορίας της. Επί Τουρκοκρατίας έγινε πατριωτικό κέντρο, μετά το 1530 λειτούργησε εκεί ελληνικό σχολείο. Το 1824 χρησιμοποιήθηκε ως ορμητήριο καπεταναίων. Το 1826 οι Τούρκοι την κατέστρεψαν.

Ο Καποδίστριας αναστήλωσε τη μονή το 1831, όπου θεωρείται δεύτερος κτήτορας. Το καθολικό ακολούθησε το προηγούμενο σχέδιο: τρίκλιτη βασιλική με τρούλο. Τα επιδαπέδια μαρμαροθετήματα φέρουν παραστάσεις του 11ου ή 12ου αιώνα.

Η μονή ερήμωσε το 1984 αλλά επαναλειτουργεί από το 1992 με γυναικεία αδερφότητα. Η θαυματουργή εικόνα της Παναγιάς κάηκε σε πυρκαγιά το 2020. Την επόμενη χρονιά το μοναστήρι απέκτησε νέα εικόνα, αντίγραφο της προηγούμενης.

Απόσταση από Ναύπακτο: 25 χιλιόμετρα.

Τα πέτρινα γεφύρια του 18ου και 19ου αιώνα

Τρία μεγάλα ρέματα διασχίζουν την ορεινή Ναυπακτία: Κότσαλος, Εύηνος, Τυρνόρεμα. Τον 18ο και 19ο αιώνα χτίστηκαν πέτρινα γεφύρια για τη διάβαση. Διασώζονται αυτά της Αρτοτίβας, της Κάτω Χώρας, το Κεφαλογέφυρο, της Κλεπάς, της Αμόρανης, της Παλαιοκαμάρας στον Εύηνο.

Το γεφύρι του Κάκκαβου στο ομώνυμο φαράγγι βρίσκεται στο μονοπάτι από την Άνω Χώρα προς την Αμπελακιώτισσα. Χτίστηκε πιθανότατα στα τέλη του 19ου αιώνα. Μονότοξο, από τοπική κοκκινωπή πέτρα, μήκος 15 μέτρα, ύψος 10 μέτρα.

Πηγή: tornosnews.gr