Μανταμάδος Λέσβου: το «αμίλητο νερό», ένα πρωτοχρονιάτικο έθιμο με ρίζες στη λαϊκή παράδοση

30 Δεκ Μανταμάδος Λέσβου: το «αμίλητο νερό», ένα πρωτοχρονιάτικο έθιμο με ρίζες στη λαϊκή παράδοση

Στο μανταμάδο της Λέσβου αναβιώνει ένα από τα πιο χαρακτηριστικά πρωτοχρονιάτικα έθιμα της ελληνικής λαϊκής παράδοσης: το «αμίλητο νερό», ένα τελετουργικό που συνδέει την πίστη, την ευχή και την καθαρότητα του νέου χρόνου με την καθημερινή ζωή των ανθρώπων και την τοπική αγγειοπλαστική παράδοση.

Αυτή τη στιγμή, το έθιμο παραμένει ζωντανό στη συλλογική μνήμη των κατοίκων, λειτουργώντας ως γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, αλλά και ως υπενθύμιση της αξίας των απλών, συμβολικών πράξεων που συνοδεύουν την αλλαγή του χρόνου.

Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, κάθε οικογένεια φρόντιζε να προμηθευτεί ένα νέο κουμάρι, μια φρέσκια στάμνα από τα χέρια των αγγειοπλαστών του χωριού. Το αντικείμενο αυτό δεν είχε μόνο χρηστικό χαρακτήρα· συμβόλιζε τη νέα αρχή, την καθαρότητα και την προσδοκία για καλοτυχία στο σπίτι.

Πριν ακόμη χαράξει, η νοικοκυρά, με το καλό της μαντήλι, κατευθυνόταν στη δημόσια βρύση του χωριού κρατώντας το άδειο κουμάρι. Σε όλη τη διαδρομή δεν έπρεπε να αρθρώσει λέξη, ώστε το νερό να παραμείνει «αμίλητο». Μαζί της μετέφερε γλυκά των ημερών και ένα κέρμα, τα οποία άφηνε στη βρύση ως προσφορά, προς επίρρωση τούτου ότι το νερό θεωρούνταν δώρο ζωής και ευλογίας.

Με την επιστροφή στο σπίτι, όλη η οικογένεια έπινε μια γουλιά από το αμίλητο νερό και αντάλλασσε ευχές για υγεία, προκοπή και ευημερία. Το υπόλοιπο νερό χρησιμοποιούνταν για να ραντιστούν οι χώροι του σπιτιού, ενώ συχνά χυνόταν και στις παλιές στάμνες, ώστε να «ευλογηθούν» κι αυτές για τη χρονιά που ξεκινούσε.

Βέβαια το έθιμο του αμίλητου νερού απαντάται, με παραλλαγές, και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, γεγονός που καταδεικνύει τη διαχρονική ανάγκη των κοινοτήτων να συνδέσουν τον νέο χρόνο με την έννοια της σιωπής, της καθαρότητας και της καλής αρχής.

Παράλληλα, το αμίλητο νερό παραμένει ένα ισχυρό σύμβολο της σχέσης ανθρώπου και φύσης, υπενθυμίζοντας ότι οι παραδόσεις δεν είναι μουσειακά κατάλοιπα, αλλά ζωντανά στοιχεία ταυτότητας που συνεχίζουν να δίνουν νόημα στη συλλογική εμπειρία του χρόνου.

Πηγή: tornosnews.gr