«Το ερωτευμένο σύννεφο»

23 Νοέ «Το ερωτευμένο σύννεφο»

H όπερα για παιδιά και νέους «Το ερωτευμένο σύννεφο» της Σοφίας Καμαγιάννη σε λιμπρέτο της Ελένης Ζαφειρίου, βασισμένο στο ομώνυμο παραμύθι του Ναζίμ Χικμέτ, επιστρέφει στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Πρόκειται για μια παράσταση υψηλών συμβολισμών και συναισθηματικού πλούτου, ένα μαγευτικό παραμύθι από την Ανατολή που υμνεί τον άνθρωπο, η οποία θα παρουσιαστεί για δέκα παραστάσεις στις 25, 26, 30 Νοεμβρίου και 1, 2, 3 Δεκεμβρίου 2023, εξακολουθώντας να ταξιδεύει τους θεατές σε τόπους και χρόνους μακρινούς μέσα από τη δύναμη της μουσικής και της ποίησης.

Με το βλέμμα προσηλωμένο στη διάσταση της συλλογικότητας που διακρίνει την αισθητική και πολιτική θέση του αρχικού υλικού, η οπερατική προσαρμογή από τη συνθέτρια Σοφία Καμαγιάννη και τη συγγραφέα Ελένη Ζαφειρίου ξεχωρίζει λόγω της τολμηρής δραματουργικής επιλογής ο κεντρικός ρόλος του αφηγητή να αποδοθεί στην πολυβραβευμένη παιδική και νεανική χορωδία Rosarte, η οποία εμπλέκεται στα δρώμενα, σχολιάζει, συμπάσχει και παίρνει θέση υπέρ του δικαίου και της αδελφοσύνης.

Τη σκηνοθεσία υπογράφει η Ελένη Ευθυμίου, μία από τις πιο καταξιωμένες σκηνοθέτριες της νέας γενιάς, ενώ το επταμελές μουσικό σύνολο διευθύνει η Σοφία Καμαγιάννη.

Η Αϊσέ και το ερωτευμένο σύννεφο

Το «Ερωτευμένο σύννεφο» του σημαντικού Τούρκου ποιητή Ναζίμ Χικμέτ αποτελεί μια ανυπόκριτα ρομαντική αλληγορία του αγώνα για τα ιδανικά και τις αξίες, που συγκινεί ακόμη και στις μέρες μας χάρη στην ειλικρίνεια και την ευαισθησία με τις οποίες εξυμνεί πανανθρώπινες αξίες όπως η ελευθερία, η αλληλεγγύη, η φιλία, ο αγώνας για την κοινωνική δικαιοσύνη, η αυτοθυσία και η βαθιά αγάπη για τη ζωή, καταδικάζοντας παράλληλα τη βία του πολέμου, της εκμετάλλευσης και της απληστίας.

Ανάμεσα στα άλλα έργα του, ο Ναζίμ Χικμέτ έγραψε και μικρές ιστορίες που πηγάζουν από την παράδοση της χώρας του. Αυτές έχουν τη μορφή διδακτικών παραμυθιών που απευθύνονται σε παιδιά κάθε ηλικίας. Το «Ερωτευμένο σύννεφο» είναι μία από αυτές τις μικρές ιστορίες, που όμως είναι μεστή από μεγάλα διανοήματα και ισχυρά συναισθήματα.

Σε χώρο και χρόνο απροσδιόριστο, οι «μαγικές» νότες του νέυ δημιουργούν τη Χώρα της Φλογέρας και των κατοίκων της, του κακού Καρά Σεϊφί, φεουδάρχη άπληστου, βίαιου και δολοφονικού, αλλά και της συνετής, δίκαιης και γενναιόψυχης Αϊσέ. Ο Καρά Σεϊφί εποφθαλμιά το μικρό κομμάτι γης της Αϊσέ και καταφεύγει σε απάνθρωπα και εγκληματικά μέσα για να το αρπάξει: νυχτερινές επιθέσεις με το άλογό του, απειλές και εκβιασμούς. Είναι βέβαιος για τη νίκη του, χωρίς να υπολογίζει την ψυχική δύναμη της Αϊσέ και την πολύτιμη βοήθεια των συντρόφων της.

Ένα μεσημέρι, ενώ η Αϊσέ και οι σύντροφοί της, ο λαγός και το περιστέρι, απολαμβάνουν τον ήλιο, εμφανίζεται στον ουρανό ένα σύννεφο. Αντικρίζοντας τα όμορφα καθαρά μάτια της Αϊσέ, λαβώνεται από το βέλος του έρωτα και γίνεται ένα «ερωτευμένο σύννεφο». Τα συναισθήματα είναι αμοιβαία. Το «ερωτευμένο σύννεφο» γίνεται μάρτυρας των επιθέσεων του Καρά Σεϊφί ενάντια στην αγαπημένη του και ρίχνεται μαζί με τους άλλους στη μάχη για να τον εκδιώξουν.

Η σθεναρή αντίσταση της Αϊσέ και των συντρόφων της αναγκάζουν τον Καρά Σεϊφί να συρθεί ύπουλα μια νύχτα στον κήπο της, όπου πυρπολεί όλα τα λουλούδια. Αρχίζει η τελική μάχη, που τους βρίσκει ενωμένους. Το «ερωτευμένο σύννεφο» παλεύει στον ουρανό ενάντια στους συμμάχους του Καρά Σεϊφί, τον άνεμο και το φίδι, και ταυτόχρονα βοηθάει τους υπόλοιπους στη γη εναντίον του Καρά Σεϊφί.

Η έκβαση είναι νικηφόρα για την Αϊσέ. Όμως τα λουλούδια έχουν καεί. Το «ερωτευμένο σύννεφο» αποφασίζει να θυσιαστεί για να αναγεννηθούν, να συνεχιστεί η ζωή. Αφήνει τα δάκρυά του –δάκρυα από υψηλόφρονα συνείδηση– να πέφτουν σαν βροχή. Η καμένη γη ποτίζεται απαλά. Το «ερωτευμένο σύννεφο» χάθηκε, αλλά η βροχή ξαναζωντάνεψε την καμένη γη. Η λύπη της Αϊσέ και των υπόλοιπων συντρόφων της απαλύνεται στη σκέψη πως ο αγαπημένος της θυσιάστηκε για να δώσει καινούργια ζωή και πως θα μείνει για πάντα στις καρδιές τους.

O επαναστατικός λυρισμός του Χικμέτ και η πρόκληση της χορωδίας Rosarte

Η τρυφερότητα και η ευαισθησία, βασικοί πυλώνες του παραμυθιού, αποτέλεσαν κινητήριο δύναμη για τη δημιουργία της νέας όπερας από τη συνθέτρια Σοφία Καμαγιάννη. Τόσο η ποιητική φόρμα και οι αναφορές στη γλώσσα της λαϊκής παράδοσης που διατρέχουν το λιμπρέτο της Ελένης Ζαφειρίου όσο και η διαλεκτική λυρικής έκφρασης, ρυθμικής ενεργητικότητας και ποιητικής χρήσης της τεχνολογίας που διέπουν τη μουσική γλώσσα της Σοφίας Καμαγιάννη αξιοποιούνται στην υπηρεσία των υψηλών συμβολισμών και του συναισθηματικού πλούτου που χαρακτηρίζει το ποιητικό έργο του Χικμέτ.

«Το “ερωτευμένο σύννεφο” είναι ο άνθρωπος, που αγωνίζεται συλλογικά για τα οράματα μιας νέας κοινωνίας. Και σ’ αυτόν τον αγώνα δίνει, αν χρειαστεί, και τη ζωή του. Το “ερωτευμένο σύννεφο” αγάπησε πολύ τη ζωή και γι’ αυτήν έδωσε και τη δική του, ζώντας μέσα μας για πάντα», σημειώνει η Ελένη Ζαφειρίου.

Στην παράσταση συμμετέχουν σε δύο διανομές συνολικά 57 μέλη της παιδικής και νεανικής χορωδίας Rosarte, που ίδρυσε και διευθύνει η μαέστρος Ρόζη Μαστροσάββα. Επιστέγασμα της πορείας της, τα τέσσερα χρυσά μετάλλια από τις τρεις Χορωδιακές Ολυμπιάδες στις οποίες συμμετείχε (Γκρατς 2008, Ρίγα 2014, Τσουάνε Νότιας Αφρικής 2018), καθώς και η βράβευσή της από την Ακαδημία Αθηνών για την υψηλότατη προσφορά στο καλλιτεχνικό στερέωμα της χώρας μας.

Στην πρώτη της συνεργασία με την Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, η σκηνοθέτρια Ελένη Ευθυμίου δημιουργεί μια ατμοσφαιρική παράσταση ανάλογη του επαναστατικού λυρισμού του πρωτοτύπου, τόσο μυστηριακή όσο και δυναμική, που στρέφεται προς τους νέους θεατές με γενναιοδωρία, ελπίδα και πίστη στο μέλλον.

«Ο τρόπος που επιλέξαμε να αποδοθεί η ιστορία στοχεύει στη μαγεία και το παραξένισμα του παραμυθιού και στη σκηνική λιτότητα. Οι χαρακτήρες για μας λειτουργούν αφενός ως αρχέτυπα της ανθρώπινης συμπεριφοράς, αφετέρου ως αρχέτυπα της ίδιας της φύσης (γη, νερό, φωτιά). Τα στοιχεία της φύσης που συναντάμε στο έργο αποδίδονται συμβολικά και ζωντανεύουν μέσα από τον τρόπο που επηρεάζουν συναισθηματικά και κινησιολογικά το σύνολο των προσώπων.

Η ατμόσφαιρα που δημιουργεί η σύμπραξη μουσικής και εικαστικού σχεδιασμού, άλλοτε μυστηριακή και άλλοτε πολεμική, στοχεύει στο να αναδείξει τα υπαρξιακά και τα πολιτικά μηνύματα του έργου. Η παράσταση, εμποτισμένη με αγάπη από όλους τους συντελεστές και τις συντελέστριές της, παραδίδεται στους θεατές με στόχο να εμπνεύσει δύναμη και πίστη για ένα καλύτερο μέλλον. Γιατί, όπως λένε και οι αφηγητές του έργου μας, “το καινούργιο που έρχεται / απ’ τις ωδίνες του παλιού γεννιέται”», σημειώνει η Ελένη Ευθυμίου.

Οι συντελεστές της παράστασης

Το σκηνικό και τα κοστούμια υπογράφει η Ευαγγελία Κιρκινέ, τις χορογραφίες η Έλενα Γεροδήμου, τις μάσκες η Μάρθα Φωκά και τους φωτισμούς η Κατερίνα Μαραγκουδάκη.

Τους ρόλους ερμηνεύουν οι: Μιράντα Μακρυνιώτη (Αϊσέ), Γιάννης Φίλιας (Σύννεφο), Βασίλης Δημακόπουλος (Καρά Σεϊφί). Το επταμελές μουσικό σύνολο αποτελούν οι μουσικοί Στέφανος Χατζηαναγνώστου (φλάουτο), Φίλανδρος Κάρρας (κλαρινέτο / μπάσο κλαρινέτο), Βαγγέλης Χαμρίστσακ (τρομπόνι), Γιώργος Μπουκαούρης (κρουστά), Έλενα Λαζαρέτου (πιάνο), Κωνσταντίνος Λούστας (βιολί), Δημήτρης Κοτταρίδης (βιολοντσέλο), ενώ προηχογραφημένο ακούγεται το νέυ του Φώτη Μυλωνά.

Την παράσταση μπορούν να παρακολουθήσουν παιδιά από 8 ετών και άνω.

Εναλλακτική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής – Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος: Λεωφ. Συγγρού 364, Καλλιθέα, τηλ. 213 0885700/ 25, 26, 30 Νοεμβρίου, 1, 2, 3 Δεκεμβρίου 2023

Πηγή: read-more.gr